Over Een dagje Maastricht!

Maastricht, het is kortbij; het is ons niet vreemd. Toch durven wij u uitnodigen om met ons mee te gaan, omdat wij nog ongekende plekken gaan ontdekken. 

Onze dag start bij het Spaans Gouvernement op het Vrijthof, waarin het Fotomuseum gevestigd is en waar thans een tentoonstelling van de Duitse fotografe Ellen von Unwerth loopt. Zij startte een loopbaan als model en was tien jaar lang internationaal succesvol. Ellen von Unwerth had twijfels over het gebruik van beelden die van haar gemaakt werden. Een toenmalige partner schonk haar een camera en ze fotografeerde collega-modellen. De foto’s werden meteen zeer gewaardeerd en erg gewild. In 1989 fotografeerde Ellen supermodel Claudia Schiffer en de foto’s verschenen in Vogue, Vanity Fair, Playboy, … In 1991 behaalde ze een eerste prijs in de International Festival of Fashion. Grote sterren werden haar cliënteel, o.a. Duran Duran, Janet Jackson en Britney Spears. Ze werd meermaals gevraagd voor zowel filmopnames (I Create myself – Demi Moore – 1997) als voor commerciële trailers (schoonheidsproducten), voor modeontwerpers en voor muziekvideo’s. Haar visie als feministe: sterke, zelfverzekerde vrouwen in beeld brengen zonder van hen een object te maken, ook al zijn de foto’s bijzonder ‘sexy’. Het werk van Ellen vol Unwerth wordt regelmatig getoond: exposities in Stockholm, New York … en nu in Maastricht in het Fotomuseum aan het Vrijthof.

Het Spaans Gouvernement is het oudste burgerlijke bouwwerk in Maastricht, met een geschiedenis die tot 1333 teruggaat. Oorspronkelijk was het een kanunnikenwoning, maar in de 16de eeuw kwam het gebouw in handen van de Bourgondische hertogen en later de Spaanse koningen. Karel V, die tussen 1520 en 1550 regelmatig in Maastricht verbleef, gaf het gebouw zijn huidige naam. De huidige gevel van het Spaans Gouvernement is opgetrokken uit Maastrichtersteen en bevat laatgotische vensters en klassieke elementen, waaronder het wapen van Habsburg en de gekroonde Zuilen van Hercules met het devies "Plus Ultra" (Verder). De binnenplaats is bereikbaar via een natuurstenen toegangspoort uit 1545 en de open arcade is een voorbeeld van de architectonische invloeden uit Noord-Italië. Het Spaans Gouvernement is niet alleen een belangrijk historisch monument, maar ook een symbool van de culturele en architectonische ontwikkeling in Maastricht. Het gebouw illustreert de overgang van de gotische stijl naar de renaissancestijl en speelt een belangrijke rol in de geschiedenis van de stad. Dit maakt het Spaans Gouvernement een fascinerende bestemming voor zowel geschiedenisliefhebbers als bezoekers die in architectuur en kunst geïnteresseerd zijn. Sinds 1973 kreeg het Spaans Gouvernement een museale bestemming als Museum aan het Vrijthof, nu Fotomuseum. Het museum toont een collectie van 17^de- en 18de-eeuwse Hollandse schilderkunst, evenals tijdelijke exposities over Maastrichtse kunst en kunstnijverheid. 

We blijven op het Vrijthof voor een bezoek aan het Theater aan het Vrijthof. Maastricht kent een lange theatertraditie die zijn oorsprong vindt in het Franse beroepstoneel in de tweede helft van de 17de eeuw. Een houten tent op de Markt – en later een omgebouwde manege aan de Jekerstraat – diende als toneelzaal voor de Franse militairen. Theater werd pas een burgeraangelegenheid met het ombouwen van de Jezuïetenkerk tot de Bonbonnière als stadsschouwburg. Sinds 1992 is het theater van Maastricht gevestigd in het voormalig Generaalshuis aan het Vrijthof. Het Theater aan het Vrijthof brengt zowel een breed toegankelijk als een artistiek spannend theaterprogramma voor inwoners van Maastricht, de wijde regio en soms ver daarbuiten. Met de programmering wordt er ingespeeld op de unieke positie van Maastricht als provinciehoofdstad, onder meer door het laten zien van de voorstellingen van de hier gehuisveste professionele- en amateurgezelschappen, optredens van studenten van de vakopleidingen van Conservatorium en Toneelacademie alsook bijeenkomsten van de Universiteit Maastricht. Eveneens trotse producent van het Festival Musica Sacra en partner en festivalhart van de Nederlandse Dansdagen en andere toonaangevende evenementen in de stad, zoals de Vrijthofconcerten van André Rieu en de TEFAF. Reeds in 1014 was er sprake van twee bouwwerken op een plein aan de Sint-Servaasbasiliek, samen een palts of paleisje in Maastricht, hoofdstad van Neder-Lotharingen (gebied van Friesland tot de Vogezen). In 1224 werd het verbouwd tot nonnenklooster voor de orde van Penitenten van de Heilige Maagd Maria oftewel de Witte Vrouwen. Begin 1800 rees op de fundamenten van de gebouwen een generaalshuis in neoclassicistische stijl. Na 1914 werd het pand eigendom van de stad, een stedelijk museum, huis van de gemeenteontvanger, stadsarchief, bibliotheek en adres voor de politie. Sinds 1948 tot vandaag ‘groeide’ er in diverse fasen het geliefde Theater aan het Vrijthof zoals wij dit vandaag kennen.

Vervolgens brengen we een bezoek aan de Cellebroederskapel, een ongekende parel en goed verborgen in het hart van Maastricht, maar eerst lunchen! 

Na een uitgebreide restauratie maakt de Cellebroederskapel, samen met andere monumenten in heel Nederland, deel uit van de Stichting Hendrick De Keyser. De Cellebroeders waren vanaf 1309 in Maastricht gevestigd en wijdden zich aan de verpleging van zieken en zwakzinnigen. Omstreeks 1512 bouwden zij een kloosterkapel aan de rand van de toenmalige stad, tussen de Brusselsestraat en de stadswal. In 1539 werd het klooster verbouwd. Klooster en kapel lagen niet aan de openbare weg, maar op een binnenterrein dat via een poort aan de Brusselsestraat te bereiken was. Deze situatie is tot op heden bewaard gebleven. Klooster en kapel kennen een bewogen geschiedenis. De broeders deden er hun werk tot 1797, toen hun instelling onder het burgerlijk armenbestuur geplaatst werd. In de 19^de eeuw raakte het oude gebouw buiten gebruik als ziekenhuis en kreeg wisselende bestemmingen, ondermeer die van gevangenis, brouwerij en, bijna honderd jaar later, Bank van lening. Aan het begin van de 20ste eeuw zijn de kloostergebouwen grotendeels gesloopt. Alleen de kapel met aangrenzende vleugel van het voormalige kloosterhof bleef gespaard en werd tussen 1963 en 1966 grondig gerestaureerd. De kapel is geheel opgetrokken uit blokken Maastrichtersteen die aan de buitenzijde rood geschilderd zijn om (duurdere) Duitse zandsteen te imiteren. Inwendig bestaat het gebouw uit een éénbeukige ruimte met een gewelf in vier traveeën waarvan de ribben van de gewelfvakken tezamen een netgewelf vormen. Bij de restauratie zijn op dit gewelf resten van geschilderde bladranken en engelenfiguren teruggevonden. Tegen de westwand van het schip, deels verborgen achter het historische Binvignat-orgel, bevindt zich een zeer zeldzaam restant van het “laatste oordeel”.

Praktisch

• 09.45 uur: samenkomst aan het Spaans Gouvernement op het Vrijthof
• 10.00 uur: geleid bezoek aan het Spaans Gouvernement en de tentoonstelling Ellen von Umwerth
• 11.00 uur: geleid bezoek aan het Theater aan het Vrijthof
• 12.30 uur: Maastrichtse lunch in de Cellebroederskapel (aperitief, soep, broodjes, Limburgse vlaai met koffie/thee gevolgd door het verhaal van de Cellebroeders)
• 14.00 uur: wandeling in het hart van Maastricht o.l.v. John Eijssen, een echte Maastrichtenaar, met een hart voor zijn stad
• 16.00 uur: geleid bezoek aan de Sint-Servaaskathedraal op het Vrijthof
• 16.30 uur: een frisse pint of … in de “Knijnspiep” of een ander authentiek Maastrichts etablissement – weliswaar op eigen kosten!

Prijs
€ 55 per persoon. In de prijs zijn inbegrepen: gids en ticket voor het Fotomuseum, gids in het Theater op het Vrijthof, de lunch en het bezoek in de Cellebroederskapel, de begeleide wandeling. De Inschrijvingen worden verwacht vóór uiterlijk 15 april 2026! Uw inschrijving is pas geldig van zodra wij de betaling ontvangen hebben op rekening BE32 0019 4259 0102 van het Willemsfonds Tongeren.

De deelnemers zorgen zelf voor hun vervoer naar en van Maastricht. Voor de geïnteresseerden: er is een buslijn 62 van Tongeren naar Maastricht om 8.41 uur aan het station van Tongeren.